EN

Liman reisinin defterindeki her gemi burada. Birinin adını söyleyin, dürbün onu bulsun.

Deneyin

Özel bir sergi · Bir zafer günü

Nusret'in Gecesi

Nusret mayın gemisinin ve Çanakkale Deniz Zaferi'nin hikâyesi

Çanakkale · 7–8 Mart 1915 gecesi

Projektörler suyu ak kılıçlar gibi biçiyordu. Aralarından, bütün fenerleri söndürülmüş, her sesi bir fısıltıya inmiş küçük bir gemi süzüldü; güvertesinde yirmi altı mayın, dümen suyunda bir milletin kaderi.

Nusret'le geceye çık

BouvetDretnot öncesi zırhlı · 1915

NusretMayın gemisi · 1915 · yaklaşık 40 m · lights out

Nusret'in 26 mayınlık hattı

  1. 7–8 Mart 1915 · geceBoğaz kapkara. Düşman projektörleri suyu tarıyor, kıpırdayan her şeyi arıyor.
  2. Gece yarısıNusret Anadolu kıyısı boyunca süzülüyor; fenerler sönük, makineler ağır yolda, karanın gölgesine gizlenmiş.
  3. Erenköy KoyuYirmi altı mayın teker teker kıçtan karanlığa kayıyor; kimsenin bakmayı akıl etmediği bir hat boyunca.
  4. Şafaktan önceGörünmeden pruvasını eve çeviriyor. Deniz on gün boyunca sırrını saklıyor.
  5. 18 Mart 1915 · sabahİtilaf donanması, zaferden emin, sıra sıra zırhlılarla boğaza giriyor.
  6. Öğleden sonraBouvet Erenköy Koyu'nda dönüyor ve mayın hattını buluyor.
  7. İki dakikaAlabora olup kayboluyor. Irresistible ve Ocean da hava kararmadan onu izleyecek.
  8. Erenköy KoyuZırhlılar asla geçemedi. Çanakkale geçilmez.

Burada yatıyor

Bouvet

Derinliği bilinmiyor · Çanakkale

Bouvet, 600'ü aşkın mürettebatıyla birlikte Erenköy Koyu'nda yatıyor

Sahneyi geç

Gecenin vardiyaları

Top yok. Şan şöhret yok. Yalnızca karanlık, sessizlik ve bir avuç denizcinin yüreği.

  1. Boğaz

    Mart 1915'te Akdeniz'in o güne dek gördüğü en büyük donanma Çanakkale Boğazı'nın ağzında yatıyordu: İngiltere'nin ve Fransa'nın zırhlıları, savunanların sayamayacağı kadar çok top. Planları basitti. Tabyaları dövecek, mayınları tarayacak, buhar gücüyle İstanbul'a dek yol alacak ve Osmanlı'nın savaşını tek hamlede bitireceklerdi.

  2. Gözcülerin gördüğü

    Boğaza bakan tepelerde Osmanlı subayları düşmanı gün be gün izledi ve bir şey fark etti. Büyük zırhlılar tabyalara ateş ettikten sonra hep Erenköy Koyu'nun aynı sularında dönüyordu. O sulara hiç mayın dökülmemişti; bu yüzden düşmanın mayın tarayıcıları orayı hiç taramıyordu.

  3. Fenerler sönük

    7 Mart gecesi küçük mayın gemisi Nusret halatlarını çözdü. Köprüüstünde Yüzbaşı Hakkı Bey, mayınların başında mayın subayı Nazmi Bey duruyordu. Bütün fenerler söndürüldü. Emirler ağızdan kulağa, fısıltıyla geçti. Güvertede yirmi altı mayın yatıyordu; tek bir düşman mermisi onları bulsa, gemiyi de içindeki her canı da yok etmeye yeterdi.

  4. Projektörlerin altında

    Bütün gece projektörler boğazı taradı; kapkara suyu kesen uzun, ak bıçaklar gibi. Boğazın ağzında düşman muhripleri nöbetteydi. Nusret, düşmanın kendi sandığı sulara doğru yol almayı sürdürdü; karanlık bir denizde karanlık bir gölge. Öyle yaklaştı ki mürettebatı, durdurmaya geldikleri donanmanın ışıklarını görebiliyordu.

  5. Yirmi altı

    Erenköy Koyu'nda mürettebat mayınları teker teker kıçtan suya yuvarladı. Mayın tarayıcıların aradığı gibi boğazın enine değil; kıyı boyunca, tam zırhlıların döndüğü yerde, tek ve sessiz bir hat halinde. Yirmi altı şıpırtı. Yirmi altı kez tutulan nefes.

  6. Şafaktan önce evde

    İşini bitiren Nusret pruvasını eve çevirdi ve gün ağarmadan döndü. Gelişini gören olmamıştı. Gidişini de gören olmadı. Koyun durgun sularının altında yirmi altı mayın karanlıkta bekliyordu ve düşman orada olduklarını bilmiyordu.

Serginin bir köşesi

Seyir defterinden

Nusret gemisinin hayatından sayfalar, bir vardiya zabitinin kaleminden.

Nusret seyir defteriMayın gemisi

1913Osmanlı donanmasına katılır
7–8 Mart 1915Erenköy Koyu'na 26 mayın döker
18 Mart 1915İtilaf donanması geri çekilir
25 Nisan 1915Gelibolu'da kara savaşı başlar

Nusret

1915

Boy
yaklaşık 40 m
Deplasman
yaklaşık 365 t
Tahrik
Buhar
Hız
yaklaşık 15 knot
İnşa yeri
Kiel, Almanya
Hizmete girişi
1913
8 Mart'ta dökülen mayın
26
Müzedeki yeri →

Yirmi altı mayın

Erenköy Koyu kıyısı boyunca, kimsenin bakmayı akıl etmediği yerde tek bir hat.

Anadolu yakasıErenköy Koyuzırhlıların döndüğü yer
Tek gecede dökülen ve kimsenin bulamadığı 26 mayın

On gün sonra

18 Mart 1915: Boğaz cevap veriyor

Donanma tabyaların işini bitirmek için bütün gücüyle boğaza girdi. Öğleden sonra zırhlılar, hep yaptıkları gibi, Erenköy Koyu'nda dönmeye başladı.

Battı · Fransa

Bouvet

Koyda dönerken bir mayına çarptı. Yaklaşık iki dakikada alabora oldu; mürettebatından yaklaşık 660 kişi onunla birlikte denizin koynuna gömüldü.

Müzedeki yeri →
Battı · İngiltere

HMS Irresistible

Öğleden sonra bir mayına çarptı ve tabyaların toplarının altında çaresiz kaldı. Terk edilen gemi akşam battı.

Müzedeki yeri →
Battı · İngiltere

HMS Ocean

Irresistible'a yardıma gönderildi; aynı hattan bir mayına çarptı. Mürettebatı tahliye edildi, gemi gece battı.

Müzedeki yeri →
Hasar gördü · İngiltere

HMS Inflexible

Bir muharebe kruvazörüydü; bir mayına çarpıp ağır yara aldı. Boğazdan ancak güç bela çıkabildi.

Akşam olduğunda taarruz durduruldu. İstanbul'a yelken açacak olan donanma, boğazı denizden geçmeyi bir daha asla denemedi.

“Çanakkale geçilmez”

Bayraklar donandı

Adı işaret bayraklarıyla

Nusret, Milletlerarası İşaret Kodu'yla harf harf yazıldı; tıpkı baştan kıça bayraklarla donanan bir gemi gibi. Tek başına çekildiğinde ne dediğini okumak için bir bayrağa dokunun.

 

Neden hatırlanıyor

Yönü değişen bir savaş

Deniz yolu kapanınca İtilaf devletleri karaya yöneldi. 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na çıktılar ve sekiz korkunç aylık bir harekât başladı.

Küçük bir gemi, büyük bir zafer

Nusret yaklaşık 40 metre boyundaydı. Topuyla tek bir gemi batırmadı, tek bir düelloya girmedi; yine de o tek gecelik işi, boğaz boyunca dizili bütün tabyaların toplarından fazlasını yaptı.

Her yıl anılıyor

Türkiye her 18 Mart'ta Çanakkale Deniz Zaferi'ni anar. Nusret'in birebir boyutlu bir eşi bugün Çanakkale'de duruyor ve onu görenler, ne kadar küçük olduğuna hep şaşırıyor.

Deniz hikâyesi

Bir denizci köşesi

Sekiz kez çanı çalın

Sekiz çan vardiyayı bitirir. O gün denize açılan her mürettebat ve o günden beri tutulan her vardiya için çalın.

Çana dokunun

Şafaktan önce döndü ve o koca donanmada kimse onun orada olduğunu hiç bilmedi. Ta ki koy cevabını verene dek.

Her yıl 18 Mart günü anılır

Takvimde sıradaki